Το νομικό πλαίσιο που διέπει τα συμπληρώματα διατροφής και τους ισχυρισμούς υγείας/διατροφής είναι εξαιρετικά αυστηρό σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σκοπός είναι η προστασία του καταναλωτή από την παραπλάνηση και η διασφάλιση ότι όλοι οι ισχυρισμοί είναι επιστημονικά τεκμηριωμένοι.
Για τους Διαιτολόγους-Διατροφολόγους, η εις βάθος γνώση αυτής της νομολογίας είναι απαραίτητη για την άσκηση του επαγγέλματος με ασφάλεια, δεοντολογία και νομιμότητα.
1.Ορισμοί και Βασικό Νομικό Καθεστώς
Τι είναι τα συμπληρώματα διατροφής
Ως συμπληρώματα διατροφής, ορίζονται τα τρόφιμα σε δοσιμετρική μορφή (κάψουλες, σκόνες κ.ά.), που σκοπό έχουν την συμπλήρωση της δίαιτας με θρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, μέταλλα, αμινοξέα, φυτικά εκχυλίσματα).
Τα Συμπληρώματα Διατροφής δεν αποτελούν υποκατάστατα τροφής ή φάρμακα.
Η σχετική νομοθεσία που τα διέπει είναι η Οδηγία 2002/46/ΕΚ (Ευρωπαϊκή), και αρμόδιος φορέας στην Ελλάδα ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων.
Τι είναι οι ισχυρισμοί διατροφής
Οι ισχυρισμοί διατροφής είναι δηλώσεις ότι ένα τρόφιμο έχει ιδιαίτερες ευεργετικές θρεπτικές ιδιότητες λόγω της σύνθεσής του (π.χ., “Πηγή Βιταμίνης C”, “Χαμηλά σε κορεσμένα λιπαρά”).
Η σχετική νομοθεσία που τα διέπει είναι ο Κανονισμός (ΕΚ) 1924/2006.
Τι είναι οι ισχυρισμοί υγείας
Ισχυρισμοί υγείας ονομάζονται οι δηλώσεις που υποδηλώνουν σχέση μεταξύ του τροφίμου/συστατικού και της υγείας.
Διακρίνονται σε λειτουργικούς (Άρθρο 13) και μείωσης κινδύνου νόσου (Άρθρο 14).
Σχετική νομοθεσία είναι ο Κανονισμός (ΕΚ) 1924/2006 και ο Κανονισμός (ΕΕ) 432/2012 (Ενωσιακό Μητρώο).
2.Βαθύτερη Ανάλυση Νομοθεσίας και ο ρόλος του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων
Η νομολογία χαρακτηρίζεται από την αρχή του «Ό,τι δεν είναι ρητά εγκεκριμένο, απαγορεύεται».
Κανονισμός 1924/2006: Η Αρχή της Τεκμηρίωσης
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αξιολογεί την επιστημονική τεκμηρίωση.
Μόνο ισχυρισμοί που κρίνονται τεκμηριωμένοι περιλαμβάνονται στο Ενωσιακό Μητρώο. Ο Διαιτολόγος Διατροφολόγος οφείλει να χρησιμοποιεί το Μητρώο ως τον αποκλειστικό οδηγό.
Το Ενωσιακό Μητρώο Ισχυρισμών Διατροφής και Υγείας (European Commission) (Health Claims Register) είναι ένα κεντρικό, δημόσιο σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που δημιουργήθηκε βάσει του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1924/2006, με στόχο την προστασία των καταναλωτών από παραπλανητικές πληροφορίες.
Καταγράφει μόνο τους επιστημονικά τεκμηριωμένους και εγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας που επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται στην επισήμανση και διαφήμιση τροφίμων και συμπληρωμάτων διατροφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Κάθε ισχυρισμός που δεν περιλαμβάνεται στο Μητρώο ως εγκεκριμένος, απαγορεύεται. Η αξιολόγηση των ισχυρισμών γίνεται από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) προτού λάβουν τελική έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και καταχωρηθούν.
Μέσω αυτού του μητρώου, μπορείτε να κάνετε αναζήτηση με βάση το συστατικό, την κατηγορία τροφίμου ή τον τύπο του ισχυρισμού (εγκεκριμένος, απορριφθείς, ή σε εκκρεμότητα).
Οδηγία 2002/46/ΕΚ: Συστατικά και Δοσολογία
Η Οδηγία καθορίζει τις επιτρεπόμενες μορφές βιταμινών και μετάλλων.
Ο Διαιτολόγος Διατροφολόγος πρέπει να γνωρίζει τα ανώτατα ανεκτά επίπεδα (UL) για να αποφεύγει την τοξικότητα.
Περισσότερες πληροφορίες για την εν λόγω οδηγία θα βρείτε ακολουθώντας τον σύνδεσμο.
Οι επίσημες τιμές αναφοράς για τη διατροφική πρόσληψη και τα ανώτατα όρια καθορίζονται από δύο κύριους φορείς, τους Ευρωπαϊκούς (EFSA) και τους Αμερικανικούς/Καναδικούς (National Academies of Sciences).
Στην Ελλάδα και την Ευρώπη, οι τιμές που χρησιμοποιούνται ως επίσημη βάση για την πολιτική υγείας είναι οι Διατροφικές Τιμές Αναφοράς (DRVs) της EFSA.
Στις ΗΠΑ και τον Καναδά, χρησιμοποιούνται οι Διαιτητικές Προσλήψεις Αναφοράς (DRIs).
Επίσημοι Σύνδεσμοι για την Ευρωπαϊκή Ένωση (DRVs & ULs)
Ο αρμόδιος φορέας για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA).
Ο όρος που χρησιμοποιείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι Διατροφικές Τιμές Αναφοράς (DRVs), οι οποίες περιλαμβάνουν και τα Ανεκτά Ανώτατα Όρια Πρόσληψης (ULs).
Εργαλείο Αναζήτησης DRV Finder (EFSA)
Το εργαλείο DRV Finder (EFSA) παρέχει γρήγορη πρόσβαση σε όλες τις τιμές αναφοράς (PRIs, ARs, AIs, ULs) για θρεπτικά συστατικά, όπως έχουν οριστεί από την EFSA.
Συνολική Επισκόπηση ULs (EFSA)
Περίληψη των Ανεκτών Ανώτατων Ορίων Πρόσληψης (Overview on Tolerable Upper Intake Levels) για βιταμίνες και μέταλλα, όπως έχουν καθοριστεί από την Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων (SCF) και την EFSA.
Επίσημοι Σύνδεσμοι για ΗΠΑ/Καναδά (DRIs & ULs)
Στις ΗΠΑ και τον Καναδά, οι τιμές καθορίζονται από τις Εθνικές Ακαδημίες Επιστημών, Μηχανικής και Ιατρικής (National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine – NAM).
Ο όρος που χρησιμοποιείται είναι Διαιτητικές Προσλήψεις Αναφοράς (DRIs), οι οποίες περιλαμβάνουν το Ανεκτό Ανώτατο Επίπεδο Πρόσληψης (UL).
Εθνικές Ακαδημίες (NAM) / Food and Nutrition Board (FNB)
Στην σελίδα DRI Reports & Tables (National Academies Press) μπορείτε να βρείτε τις πλήρεις εκθέσεις (reports) των DRIs, οι οποίες είναι η κύρια πηγή των τιμών.
Γραφείο Συμπληρωμάτων Διατροφής (Office of Dietary Supplements – ODS) του NIH (ΗΠΑ)
Το ODS διατηρεί μια χρήσιμη σελίδα με συνδέσμους και πίνακες (Nutrient Recommendations and Databases – ODS/NIH) που βασίζονται στις DRIs.
Επίσης, υπάρχει διαθέσιμο το online εργαλείο DRI Calculator for Healthcare Professionals για τον υπολογισμό των ημερήσιων συστάσεων
Health Canada (Καναδάς)
Η Καναδική κυβέρνηση παρέχει πίνακες με τις τιμές DRI: Dietary reference intakes tables – Canada.ca
Ο ΕΟΦ και η διαδικασία γνωστοποίησης Συμπληρωμάτων Διατροφής στην Ελλάδα
Αρμόδια αρχή για τα Συμπληρώματα Διατροφής είναι ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων.
Τα προϊόντα υποχρεούνται σε γνωστοποίηση πριν την κυκλοφορία (υποβολή σύνθεσης, επισήμανσης, πιστοποιητικών).
Κρίσιμο Σημείο: Η φράση «Εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ» είναι παραπλανητική και μη νόμιμη. Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων δίνει μόνο Αριθμό Γνωστοποίησης.
Η «Κόκκινη Γραμμή» στα Συμπληρώματα Διατροφής: Θεραπεία και Πρόληψη
Απαγορεύεται ρητά η απόδοση ιδιοτήτων πρόληψης, αγωγής ή θεραπείας ανθρώπινης ασθένειας σε οποιοδήποτε τρόφιμο ή σε συμπληρώματα διατροφής.
Τέτοιες δηλώσεις ανήκουν αποκλειστικά στο πεδίο των φαρμάκων.
3. Επαγγελματική χρησιμότητα & υποχρέωση ασφάλειας στα Συμπληρώματα Διατροφής
Η ενσωμάτωση των Συμπληρωμάτων Διατροφής στην διαιτολογική πράξη απαιτεί επιστημονική κρίση και πλήρη συμμόρφωση στην νομοθεσία, με απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια του διαιτώμενου.
Τεκμηρίωση στον φάκελο του διαιτώμενου για τα Συμπληρώματα Διατροφής
Ο Διαιτολόγος Διατροφολόγος οφείλει να τηρεί πλήρη αρχεία.
Σύμφωνα με τον Νόμο 5194/2025 (ΦΕΚ Α’ 66/2.5.2025), ο οποίος θέσπισε το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου «Σύλλογος Διαιτολόγων – Διατροφολόγων Ελλάδος» (Σ.Δ.Δ.Ε.), η αρμοδιότητα για τη χορήγηση και σύσταση συμπληρωμάτων διατροφής, βοτάνων, καθώς και ειδικών τροφίμων ή σκευασμάτων, κατοχυρώνεται ρητά στο πλαίσιο των επαγγελματικών δικαιωμάτων των μελών του.
Άρθρο 25 – Επαγγελματικά Δικαιώματα (Ν. 5194/2025)
Στο Άρθρο 25 του Νόμου 5194/2025, το οποίο απαριθμεί τα επαγγελματικά δικαιώματα των Διαιτολόγων-Διατροφολόγων, κατοχυρώνεται ρητά η εξής αρμοδιότητα:
“[…] η χορήγηση συμβουλών και συστάσεων για τη χρήση τροφίμων και συμπληρωμάτων διατροφής […]”
Αυτό το σημείο κατοχυρώνει νομοθετικά την αρμοδιότητα του Διαιτολόγου Διατροφολόγου να συστήνει συμπληρώματα διατροφής.
Το πλήρες κείμενο του νόμου μπορείτε να βρείτε ακολουθώντας τον σύνδεσμο: Νόμος 5194/2025 – Πλήρες Κείμενο
Τεκμηρίωση Συμπληρωμάτων Διατροφής στον φάκελο διαιτώμενου
Η τεκμηρίωση της σύστασης Συμπληρωμάτων Διατροφής (ΣΔ) στον φάκελο του διαιτώμενου είναι υποχρεωτική και πρέπει να καλύπτει τρεις νομικές/δεοντολογικές πτυχές:
Επαγγελματική Τεκμηρίωση (ΠΔ 133/2014 & Ν. 5194/2025)
Ο φάκελος πρέπει να περιέχει αιτιολόγηση της σύστασης (π.χ., τεκμηριωμένη ανεπάρκεια ή ανάγκη), πλήρη αναφορά στο προϊόν και τη δοσολογία, καθώς και έλεγχο για αλληλεπιδράσεις.
Η καταγραφή αυτή αποδεικνύει την ορθή και επιστημονικά τεκμηριωμένη άσκηση της διαιτολογικής πράξης.
Προστασία Δεδομένων (GDPR)
Δεδομένου ότι η σύσταση Συμπληρωμάτων Διατροφής είναι δεδομένο υγείας (ευαίσθητο προσωπικό δεδομένο), ο Διαιτολόγος πρέπει να διασφαλίζει την ασφαλή και εμπιστευτική φύλαξη του φακέλου.
Η τήρηση του αρχείου είναι νόμιμη βάσει της παροχής υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης (άρθρο 9(2)(η) του GDPR), ενώ ο διαιτώμενος πρέπει να έχει λάβει σαφή ενημέρωση για την τήρηση και τον χρόνο διατήρησης των δεδομένων.
Η τήρηση του φακέλου αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την νομιμότητα της πράξης και την επαγγελματική ευθύνη του Διαιτολόγου.
Κάθε σύσταση για λήψη συμπληρωμάτων διατροφής που συνοδεύεται από συγκεκριμένους ισχυρισμούς υγείας/διατροφής πρέπει να καταγράφεται λεπτομερώς στον φάκελο του διαιτώμενου
Κώδικας Δεοντολογίας Σ.Δ.Δ.Ε. & Υποχρέωση Συνεργασίας με Ιατρό
Το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) «Σύλλογος Διαιτολόγων – Διατροφολόγων Ελλάδος» (Σ.Δ.Δ.Ε.) συστάθηκε με τον Νόμο 5194/2025.
Ο νόμος προβλέπει ρητά την έκδοση Κώδικα Δεοντολογίας, ο οποίος θα εξειδικεύει τις επαγγελματικές υποχρεώσεις των μελών.
Οι υποχρεώσεις ελέγχου και συνεργασίας διέπονται επί του παρόντος από τις γενικές διατάξεις της νομοθεσίας (ΠΔ 133/2014), τη διεθνή δεοντολογία του κλάδου, και τον Νόμο 5194/2025.
Ωστόσο, μπορούμε να σας ενημερώσουμε για το τι προβλέπεται και τι αναμένεται να οριστεί στον νέο Κώδικα, ιδίως όσον αφορά τον έλεγχο αλληλεπιδράσεων και τη συνεργασία με ιατρό.
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τη σύσταση του Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων Ελλάδος (ΣΔΔΕ) ως ΝΠΔΔ, η εγγραφή στον ΣΔΔΕ είναι υποχρεωτική για όλους τους Διαιτολόγους-Διατροφολόγους που ασκούν το επάγγελμα στην Ελλάδα, είτε στον ιδιωτικό είτε στον δημόσιο τομέα.
- Για όσους ήδη ασκούν το επάγγελμα κατά την έναρξη λειτουργίας του Συλλόγου, η προθεσμία για την υποβολή αίτησης εγγραφής στο Μητρώο είναι η 2/5/2026
- Διαδικασία: Η εγγραφή πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της επίσημης πλατφόρμας του Συλλόγου στην ιστοσελίδα https://hdna.gr/.
Αλληλεπίδραση Τροφίμων, Συμπληρωμάτων Διατροφής με φάρμακα και ιατρικές θεραπείες
Ο Διαιτολόγος – Διατροφολόγος υποχρεούται να ελέγχει τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τροφής/Συμπληρωμάτων Διατροφής και φαρμακευτικής αγωγής ή παθολογικών καταστάσεων.
Αυτή η διαδικασία απορρέει από την επαγγελματική ευθύνη και πρέπει να τεκμηριώνεται στον φάκελο.
Αναφορικά με την συνεργασία Διαιτολόγου – Διατροφολόγου με ιατρό ή ιατρική ομάδα ο νόμος προβλέπει τη συνεργασία με τον θεράποντα Ιατρό εφόσον κριθεί απαραίτητο, ιδίως σε σοβαρές παθολογικές περιπτώσεις ή όταν οι διατροφικές αλλαγές επηρεάζουν τη φαρμακευτική θεραπεία.
Ο Νόμος 5194/2025 καθορίζει ρητά τη συνεργασία του Διαιτολόγου-Διατροφολόγου με τον Ιατρό.
Η σχετική νομική διάταξη βρίσκεται στο Μέρος Β’, Κεφάλαιο Γ’, που αφορά τη Διαιτολογική – Διατροφολογική Πράξη.
Στο Άρθρο 26 (Συνεργασία με άλλους επαγγελματίες υγείας) του Νόμου 5194/2025 (ΦΕΚ Α’ 66/2.5.2025) ορίζεται:
«Ο Διαιτολόγος – Διατροφολόγος, εφόσον κρίνει απαραίτητο, συνεργάζεται με τον θεράποντα Ιατρό του διαιτώμενου ή με οποιονδήποτε άλλο επαγγελματία υγείας είναι αρμόδιος για την αντιμετώπιση του θέματος, με σκοπό την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος.»
4. Επιπτώσεις παράβασης & κυρώσεις για τον επαγγελματία
Ο Νόμος 5194/2025 προβλέπει τη σύσταση Πειθαρχικού Συμβουλίου του Συλλόγου Διαιτολόγων – Διατροφολόγων Ελλάδος (Σ.Δ.Δ.Ε.), το οποίο είναι αρμόδιο για την επιβολή κυρώσεων στα μέλη που παραβιάζουν τον νόμο, τον Κανονισμό Λειτουργίας ή τον Κώδικα Δεοντολογίας (Άρθρο 15).
Οι πειθαρχικές κυρώσεις που μπορούν να επιβληθούν είναι, κατά σειρά βαρύτητας, οι εξής:
- Έγγραφη Επίπληξη: Η πιο ήπια κύρωση, για μικρές παραβάσεις.
- Πρόστιμο: Επιβάλλεται για σοβαρότερες παραβάσεις ή υποτροπές. Το ύψος του προστίμου καθορίζεται από τον Κανονισμό Λειτουργίας.
- Προσωρινή Παύση Άσκησης Επαγγέλματος: Αναστολή της άδειας άσκησης επαγγέλματος για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (π.χ., από 1 μήνα έως 2 έτη). Αυτό επιβάλλεται για ιδιαίτερα σοβαρές παραβάσεις δεοντολογίας ή υποτροπή.
- Οριστική Διαγραφή από το Μητρώο του Συλλόγου: Η βαρύτερη κύρωση, η οποία συνεπάγεται την απώλεια του δικαιώματος άσκησης του επαγγέλματος του Διαιτολόγου-Διατροφολόγου. Αυτό επιβάλλεται για εξαιρετικά σοβαρές παραβάσεις.
Σημαντικό: Η μη εγγραφή στο Μητρώο του Σ.Δ.Δ.Ε. ή η οριστική διαγραφή από αυτό απαγορεύει την άσκηση του επαγγέλματος.
Ασφαλής πρακτική για τα Συμπληρώματα Διατροφής
Ο Διαιτολόγος οφείλει να χρησιμοποιεί το Ενωσιακό Μητρώο Ισχυρισμών και τις οδηγίες του ΕΟΦ ως τους απόλυτους οδηγούς νομιμότητας.
Ταυτόχρονα, η τεκμηριωμένη καταγραφή και ο έλεγχος των αλληλεπιδράσεων αποτελούν την βάση για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας του επαγγέλματος και της προστασίας του κοινού.
Συμπληρώματα διατροφής & η συμβολή του evexis
Το evexis είναι το 1ο Cloud λογισμικό για Διαιτολόγους στην Ελλάδα.
Μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο για έναν Διαιτολόγο Διατροφολόγο συμβάλλοντας στην ασφάλεια και την νομιμότητα της πρακτικής, σύμφωνα με το πλαίσιο που περιγράφεται.
Συγκεκριμένα, επιτρέπει τόσο την πλήρη διαχείριση πελατολογίου όσο και την διατήρηση ιστορικού μετρήσεων και διαιτολογίων.
Αυτό διευκολύνει την λεπτομερή καταγραφή των συστάσεων (όνομα προϊόντος, δοσολογία), η οποία αποτελεί βασική πειθαρχική και αστική υποχρέωση για την τεκμηρίωση της αιτιολόγησης κάθε σύστασης.
Επίσης, το my evexis app, η συνοδευτική mobile εφαρμογή, με την δυνατότητα ημερολογίου διατροφής, ενισχύει την επικοινωνία και την παρακολούθηση.
Με αυτόν τον τρόπο, βοηθά τον Διαιτολόγο Διατροφολόγο να αναλύει τις συνήθειες του διατρεφώμενου και να προσαρμόζει τις συστάσεις του με επιστημονική κρίση, όπως απαιτεί η επαγγελματική δεοντολογία.
Το evexis δεν υποκαθιστά την ανάγκη για γνώση του Κανονισμού (ΕΚ) 1924/2006 και του Ενωσιακού Μητρώου Ισχυρισμών.
Είμαστε εδώ για σένα
Έχεις κάποια απορία σχετικά με το 1ο Cloud λογισμικό για Διαιτολόγους στην Ελλάδα;
Για οποιαδήποτε διευκρίνηση ή πληροφορία μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μας με τους ακόλουθους τρόπους:
- email στο: support@evexis.eu
- με μήνυμα στην επίσημη σελίδα μας στο facebook
Δεν έχεις εξερευνήσει ακόμα όλες τις δυνατότητες που σου προσφέρει το evexis; Μπορείς να το κάνεις εντελώς δωρεάν! Μάθε πώς, κάνοντας κλικ εδώ.